实验时间: 2026-03-21 (Qwen) / 2026-03-22 (Mistral) 模型对:
experiments/output/e4_qwen/、experiments/output/e4_mistral/验证 RQ4: 对齐(SFT/Instruct 微调)是否可被理解为"谱压缩 + 跨模型不变性提升"的联合过程。
| 配置项 | Qwen2.5-7B | Mistral-7B |
|---|---|---|
| Base 模型 | Qwen2.5-7B-Base | Mistral-7B-v0.3 |
| Instruct 模型 | Qwen2.5-7B-Instruct | Mistral-7B-Instruct-v0.3 |
| 指令数据集 | alpaca (200 条) | alpaca (200 条) |
| 通用数据集 | flores200 (200 条) | flores200 (200 条) |
| 池化方式 | mean pooling | mean pooling |
| 数据集 | Qwen Base | Qwen Instruct | Mistral Base | Mistral Instruct |
|---|---|---|---|---|
| 指令集 | 3.01 | 12.14 | 16.79 | 27.69 |
| 通用集 | 3.37 | 4.03 | 6.03 | 6.53 |
| 变化幅度 | +303% | +65% | - | - |
| 数据集 | Qwen RS_cross | Mistral RS_cross |
|---|---|---|
| 指令集 | 20.82 | 29.70 |
| 通用集 | 0.11 | 0.06 |
| 模型 | Qwen Base | Qwen Instruct | Mistral Base | Mistral Instruct |
|---|---|---|---|---|
| STG | 0.36 | 8.11 | 10.76 | 21.16 |
| 提升倍数 | - | 22.5x | - | 2.0x |
| 数据集 | Qwen SPD | Mistral SPD |
|---|---|---|
| 指令集 | 8.26 | 5.83 |
| 通用集 | 0.51 | 0.45 |
| 假设 | 预测 | Qwen 结果 | Mistral 结果 | 一致性 |
|---|---|---|---|---|
| H1 谱压缩 | Instruct r_eff < Base | Instruct = 4× Base | Instruct = 1.65× Base | ✅ 方向一致 |
| H2 域专一化 | Instruct STG > Base | Instruct = 22× Base | Instruct = 2× Base | ✅ 方向一致 |
结论: 两个架构上都被证伪 / 强烈支持
原始假设认为对齐会使表示"压缩"到更少的维度(效率提升)。
实际发现(Qwen2.5):
实际发现(Mistral):
一致性结论:
谱展开效应:
域分化效应:
谱距离 SPD:
| 维度 | 原始假设(谱压缩) | 实际发现(谱展开) |
|---|---|---|
| 机制 | 对齐=去除冗余维度 | 对齐=学习新维度 |
| r_eff 变化 | 下降 | 上升(指令域) |
| 解释 | 效率提升 | 能力扩展 |
原始假设认为:
"对齐会聚焦模型到'正确'的表示子空间,去除与人类偏好不一致的维度"
但实际发现:
"对齐扩展了模型在指令域的表示容量,增加了新的表示维度"
可能原因:
统一解释:
核心结论:对齐(SFT)不是"谱压缩",而是"谱展开 + 域分化"。效应在两个架构上普适。
理论贡献:
跨模型一致性: | 效应 | Qwen2.5 | Mistral-7B | 方向一致性 | |------|---------|-----------|-----------| | 谱展开 (指令域) | +303% | +65% | ✅ 一致 | | 域专一化 (STG) | 22.5x | 2.0x | ✅ 一致 | | 谱距离 (SPD) | 8.26 vs 0.51 | 5.83 vs 0.45 | ✅ 一致 |
实践价值:
{
"instruction_r_eff": {
"Qwen2.5-7B-Base": 3.01,
"Qwen2.5-7B-Instruct": 12.14
},
"general_r_eff": {
"Qwen2.5-7B-Base": 3.37,
"Qwen2.5-7B-Instruct": 4.03
},
"stg": {
"Qwen2.5-7B-Base": 0.36,
"Qwen2.5-7B-Instruct": 8.11
},
"spd_instruction": 8.26,
"spd_general": 0.51
}
报告生成时间:2026-03-21